Ρήτρα του άρθρου 2 του ν. 5638/1932 σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό επ’ονόματι δύο συνδικαιούχων, προς αποκλεισμό επίκλησης του κληρονομικού δικαιώματος των εκ διαθήκης ή εξ αδιαθέτου κληρονόμων – τρίτων προς τον λογαριασμό, επί του ποσού της κατάθεσης. Υπό ποιες περιστάσεις θεωρείται ότι συνομολογείται η ανωτέρω ρήτρα και ποιες οι συνέπειές της.

Με την υπ’αριθ. 1923/2020 απόφαση του Εφετείου Θεσσαλονίκης, εκδοθείσα επί υποθέσεως, που χειρίστηκε η εταιρεία μας (Ξ. Παπακάλα), έγινε δεκτή έφεση του εντολέα μας – εκκαλούντος και ακυρώθηκε η προσβαλλόμενη υπ’αριθ. 286/2017 απόφαση του Μονομελούς Πρωτοδικείου Εδέσσης, δια της οποίας είχε προηγουμένως γίνει δεκτή αγωγή της αδελφής και συγκληρονόμου του εκκαλούντος, με αίτημα να της καταβάλλει ο τελευταίος ποσό ίσο με το ήμισυ της κατάθεσης του κοινού τραπεζικού λογαριασμού, που διατηρούσε ο εκκαλών από κοινού με την μητέρα του, ενόψει της ιδιότητάς της ως εξ αδιαθέτου συγκληρονόμου της θανούσης συνδικαιούχου του κοινού τραπεζικού λογαριασμού.

Συγκεκριμένα το Εφετείο Θεσσαλονίκης δέχθηκε ότι ο παραπάνω κοινός τραπεζικός λογαριασμός μεταξύ της θανούσης μητέρας των αντιδίκων διέπεται από τον όρο του άρθρου 2 του N. 5638/1932, παρότι στην από 26-9-2011 αίτηση ανοίγματος του κοινού καταθετικού λογαριασμού, την οποία συνυπέγραψαν οι ως άνω συνδικαιούχοι αυτού, δεν αναφέρεται ρητά ότι είχε τεθεί ο πρόσθετος όρος του άρθρου 2 του N. 5638/1932, αφενός μεν διότι, κατά το άνοιγμα του λογαριασμού αυτού, έλαβαν γνώση οι ανωτέρω και τους χορηγήθηκε το αναφερόμενο στην προσβαλλόμενη απόφαση έντυπο του Πλαισίου Συνεργασίας, με τους όρους από τους οποίους διέπεται ο λογαριασμός που άνοιξαν, μεταξύ των οποίων όρων και εκείνος του παραπάνω άρθρου 2, τον οποίο, συνεπώς, όρο αποδέχτηκαν με τον τρόπο αυτό, αφετέρου δε διότι στο βιβλιάριο που τους χορηγήθηκε από την Τράπεζα σχετικά με τον παραπάνω λογαριασμό τους, αναφέρεται ότι η χρήση του λογαριασμού και του βιβλιαρίου συνιστά αποδοχή των όρων του παραπάνω Πλαισίου, μεταξύ των οποίων και εκείνος του άρθρου 2 και ότι, συνεπώς, με τη χρήση του λογαριασμού και του βιβλιαρίου, αποδέχτηκαν οι ανωτέρω και τον παραπάνω όρο. 

Συνεπώς το Εφετείο έκρινε ότι ο εκκαλών νομίμως, μετά το θάνατο της μητέρας του, κάνοντας χρήση του σχετικού, ερειδομένου στο άρθρο 2 ν. 5638/1932 δικαιώματός του, που διείπε τη σύμβαση του επίδικου κοινού λογαριασμού, μετέφερε το ποσό του πιο πάνω λογαριασμού, σε προσωπικό του λογαριασμό της ίδιας τράπεζας, η δε κληρονόμος της αποθανούσας καταθέτιδος, δεν μπορεί να στραφεί κατά του εκκαλούντος και να αξιώσει το κατά τις εσωτερικές σχέσεις τμήμα της κατάθεσης, που αναλογούσε σ' εκείνη, όπως θα συνέβαινε αν δεν είχε τεθεί ο προαναφερόμενος όρος. Και τούτο διότι το ποσό της κατάθεσης και ο λογαριασμός περιήλθε αυτοδικαίως και εξ ιδίου δικαίου στον εκκαλούντα, ως επιζώντα συνδικαιούχο του λογαριασμού, έναντι του οποίου η ενάγουσα και ήδη εφεσίβλητη, ως εξ αδιαθέτου κληρονόμος της αποβιώσασας μητέρας της, δεν έχει δικαίωμα να στραφεί και να αξιώσει, κατά το λόγο της κληρονομικής της μερίδας (1/2 εξ αδιαιρέτου), το κατά τις εσωτερικές σχέσεις των συνδικαιούχων μέρος της κατάθεσης, που αναλογούσε στη θανούσα, όπως θα συνέβαινε αν δεν είχε τεθεί ο προαναφερόμενος όρος.

Συνεπώς το ανωτέρω ποσό, μετά το θάνατο της συνδικαιούχου του λογαριασμού μητέρας του εκκαλούντος περιήλθε σε αυτόν λόγω της ιδιότητάς του ως συνδικαιούχου του λογαρισμού, η δε ερειδόμενη στο άρθρο 2 του ν. 5638/1932 ένσταση, που προέβαλε ο εναγόμενος ενώπιον του Πρωτοβαθμίου Δικαστηρίου και την οποία επανέφερε με τους σχετικούς λόγους ενώπιον του Εφετείου αποδείχθηκε ως βάσιμη κατ’ουσίαν. Επομένως το Πρωτοβάθμιο Δικαστήριο, που απέρριψε ως ουσιαστικά αβάσιμη την ανωτέρω ένσταση του εναγόμενου και ήδη εκκαλούντος, έσφαλε στην κρίση του κάνοντας δεκτή την αγωγή της αντιδίκου κατά την κύρια βάση της, υποχρεώνοντάς τον να της καταβάλλει ποσό ίσο με το ήμισυ της επίμαχης τραπεζικής κατάθεσης.