Νέος Εργασιακός Νόμος : 5053/2023 (ΦΕΚ Α' 158/26.9.2023)

Ψηφίσθηκε από τη Βουλή ο Ν.5053/2023 (ΦΕΚ Α' 158/26.9.2023) με τίτλο: «Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/1152 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 20ής Ιουνίου 2019 για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Απλοποίηση ψηφιακών διαδικασιών και ενίσχυση της Κάρτας Εργασίας – Αναβάθμιση της επιχειρησιακής λειτουργίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και της Επιθεώρησης Εργασίας». 

Με το συγκεκριμένο νομοθέτημα επέρχονται σημαντικές αλλαγές στην Εργατική Νομοθεσία, που - μεταξύ άλλων - αφορούν στην υποχρέωση του εργοδότη να ενημερώνει τον εργαζόμενο, αναφορικά με συγκεκριμένους (βασικούς) όρους της ατομικής σύμβασης εργασίας, τη δυνατότητα σύναψης σύμβασης υπό δοκιμή εργαζομένου, την παράλληλη απασχόληση μισθωτού σε περισσότερους από έναν εργοδότες, ζητήματα σχετικά με την υποχρεωτική κατάρτιση εργαζομένου κ.ά.

Χρειάζεται να διευκρινιστεί ότι μόνον οι διατάξεις που αφορούν στη δοκιμαστική περίοδο της σύμβασης εργασίας (άρθρο 1Α του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου), τη μετάβαση σε άλλη μορφή απασχόλησης (άρθρο 69Α του ΚΑΕΔ), τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (άρθρο 69Β του ΚΑΕΔ), την υποχρεωτική κατάρτιση του εργαζομένου (άρθρο 70Α του ΚΑΕΔ), την ελάχιστη προβλεψιμότητα της εργασίας (άρθρο 182 Α) και το δικαίωμα της παράλληλης απασχόλησης (άρθρο 189 ΚΑΕΔ), κατά ρητή πρόβλεψη του Νόμου, δεν εφαρμόζονται σε εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα. 

Για το λόγο αυτό, κρίνεται απαραίτητη η άμεση επικαιροποίηση των υφιστάμενων συμβάσεων εργασίας του προσωπικού των επιχειρήσεων, ώστε να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της νέας νομοθεσίας. 

Συνοπτικά επισημαίνουμε τα εξής :

Με το άρθρο 4 προβλέπεται μείωση της χρονικής διάρκειας της δοκιμαστικής περιόδου του εργαζομένου σε έξι (6) μήνες, με επιπλέον περιορισμούς, τόσο για τη σύμβαση εξαρτημένης εργασίας αορίστου όσο και για αυτή του ορισμένου χρόνου.

Με το άρθρο 5 προβλέπονται τροποποιήσεις ως προς τον τρόπο ενημέρωσης του εργαζομένου, σχετικά με τους ουσιώδεις όρους της σύμβασης εργασίας και θεσπίζεται υποχρέωση του εργοδότη να ενημερώνει τον εργαζόμενο εγγράφως (σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή) για  συγκεκριμένους όρους της σύμβασης εργασίας, μία (1) εβδομάδα το αργότερο από την έναρξη της εργασίας, ενώ για τους λοιπούς ουσιώδεις όρους, που αναφέρονται στην εργατική νομοθεσία, η ενημέρωση δύναται να γίνεται το αργότερο έναν (1) μήνα από την έναρξη της εργασίας.

Με το άρθρο 6 εξειδικεύονται οι ουσιώδεις όροι της σύμβασης ή σχέσης εργασίας, τους οποίους οι εργοδότες οφείλουν να γνωστοποιούν στους εργαζομένους εντός 1 εβδομάδας και 1 μήνα, από την έναρξη της εργασίας, σύμφωνα με το προηγούμενο άρθρο (αντικατάσταση άρθρου άρθρο 70  του ΚΑΕΔ). Ειδικότερα, περιέχονται σημαντικές προσθήκες στους όρους που πρέπει να γνωστοποιεί ο εργοδότης στον εργαζόμενο, όπως για παράδειγμα ο τρόπος αμοιβής της υπερωριακής απασχόλησης και πρόσθετης εργασίας, ο κλάδος απασχόλησης των εργαζομένων, η αναγραφή του φορέα κοινωνικής ασφάλιση  κ.λπ.

Με τα άρθρα 7 και 8 προβλέπεται η αντιμετώπιση ζητημάτων μεταβολής των στοιχείων της σύμβασης ή της σχέσης εργασίας και πληροφορίες για την εργασία στην αλλοδαπή .

Με το άρθρο 9 προβλέπεται η δυνατότητα παράλληλης απασχόλησης του εργαζομένου σε περισσότερους από έναν εργοδότη. Επισημαίνεται ότι, σύμφωνα με τη νέα διάταξη δεν επιτρέπεται να συνάπτονται συμφωνίες ή να τίθενται ρήτρες, με τις οποίες ο εργαζόμενος απαγορεύεται να παρέχει εργασία σε άλλους εργοδότες εκτός του ωραρίου εργασίας που έχει συμφωνηθεί με συγκεκριμένο εργοδότη, εκτός αν δικαιολογούνται από αντικειμενικούς λόγους.

Στο άρθρο 10 προβλέπονται τα ελάχιστα προστατευτικά μέτρα, για τους εργαζομένους, των οποίων το πρόγραμμα οργάνωσης του χρόνου εργασίας είναι εξ ολοκλήρου ή επί το πλείστον  μη προβλέψιμο.

Με το άρθρο 11 προστίθεται άρθρο 69Α στον ΚΑΕΔ για τη δυνατότητα μετάβασης σε άλλη μορφή απασχόλησης, μετά τη δοκιμαστική περίοδο εργαζομένου.

Στο άρθρο 12 ρυθμίζονται ζητήματα σχετικά με την κατάρτιση του εργαζομένου, όταν αυτή είναι υποχρεωτική βάσει της ισχύουσας εργατικής νομοθεσίας για την εκτέλεση της συμφωνηθείσας εργασίας.

Στο άρθρο 13 προβλέπεται η δυνατότητα θέσπισης ευνοϊκότερων όρων με συλλογικές συμβάσεις εργασίας (σσε) για ζητήματα που αφορά ο συγκεκριμένος Νόμος (διάρκεια δοκιμαστικής περιόδου, δικαίωμα παράλληλης απασχόλησης κλπ).

Με το άρθρο 14 προβλέπονται οι συνέπειες της παράλειψης του εργοδότη να χορηγεί στον εργαζόμενο τα αναγκαία έγγραφα.

Με το άρθρο 15 προβλέπεται δικαίωμα επανόρθωσης του εργοδότη σε περίπτωση μη συμμόρφωσης με τις επιταγές των προαναφερθέντων διατάξεων. 

Με το άρθρο 16  προβλέπεται  η προστασία του εργαζομένου από δυσμενή μεταχείριση, λόγω καταγγελίας που υπέβαλε κατά του εργοδότη ή λόγω κίνησης διαδικασιών, με σκοπό να επιβληθεί συμμόρφωση με τα δικαιώματα που προβλέπουν οι διατάξεις του συγκεκριμένου Νόμου.

Με το άρθρο 17 προβλέπει ακυρότητα της καταγγελίας της σύμβασης εργασίας του μισθωτού, όταν αυτή λαμβάνει χώρα ως αντίδραση σε ενάσκηση δικαιώματος που προβλέπεται από τις διατάξεις του συγκεκριμένου Νόμου.

Με το άρθρο 18 προβλέπονται κυρώσεις σε βάρος του εργοδότη δεν συμμορφώνεται με τις επιταγές των προαναφερθέντων διατάξεων. 

Με το άρθρο 19 προβλέπεται η  καταγγελία σύμβασης εργασίας αορίστου χρόνου χωρίς προειδοποίηση και χωρίς αποζημίωση απόλυσης για τους πρώτους 12 μήνες απασχόλησης, στους οποίους συμπεριλαμβάνεται ο χρόνος της δοκιμαστικής περιόδου (εφόσον έχει συμφωνηθεί δοκιμαστική περίοδος).

Με το άρθρο 21 ορίζεται η υποχρέωση του εργοδότη για ανάρτηση των βασικών όρων εργασίας και της ατομικής σύμβασης εργασίας στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ». 

Με το άρθρο 22 τροποποιείται η παρ. 1 άρθρου 80 του Ν.4144/2013, αναφορικά με την καταχώριση αλλαγής ωραρίου και υπερωριών στο Πληροφοριακό Σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ» από επιχειρήσεις ή εκμεταλλεύσεις που έχουν ενταχθεί στην ψηφιακή κάρτα εργασίας - Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 80 ν. 4144/2013. Επίσης, προβλέπεται πρόστιμο 10.500 ευρώ ανά εργαζόμενο, εφόσον πραγματοποιείται αλλαγή ή τροποποίηση του ωραρίου εργασίας ή της οργάνωσης του χρόνου εργασίας ή υπερωριακή απασχόληση από τον εργαζόμενο και αυτή δεν ταυτοποιείται από τη σήμανση της ψηφιακής κάρτας εργασίας.

Με το άρθρο 23, τροποποιείται το άρθρο 320 Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου, σχετικά με την αναγγελία λύσης της σύμβασης εργασίας,  προβλέποντας αναγγελία και της περίπτωσης συναινετικής λύσης της σύμβασης εργασίας. Σημαντική αλλαγή επέρχεται, ως προς την οικειοθελή αποχώρηση του εργαζομένου, καθόσον προβλέπεται ότι η αδικαιολόγητη (αυθαίρετη) αποχή του από την εργασία για διάστημα μεγαλύτερο των πέντε (5) συναπτών εργάσιμων ημερών μπορεί να θεωρηθεί ως καταγγελία της σύμβασης εκ μέρους του, εφόσον προηγουμένως έχει παρέλθει επιπλέον χρονικό διάστημα πέντε (5) συναπτών εργάσιμων ημερών από την υποχρεωτική όχλησή του από τον εργοδότη, η οποία αναρτάται α) αναρτάται στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και β) αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο γραπτό τρόπο. Στην περίπτωση αυτή, ο εργοδότης υποχρεούται, την επόμενη εργάσιμη ημέρα της λήξης του ανωτέρω διαστήματος (5+5 συναπτών εργάσιμων ημερών), να αναγγείλει την οικειοθελή αποχώρηση του εργαζομένου στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ, χωρίς να απαιτείται η υπογραφή του εργαζομένου.

Με το άρθρο 24, προβλέπεται τροποποίηση της παρ. 2 άρθρου 103 Ν. 4808/2021, σε σχέση με τις αρμοδιότητες της Επιθεώρησης Εργασίας.

Με τα άρθρα 25 και 26, προστίθενται στον ΚΑΕΔ τα άρθρα 182Γ και 182Β αντίστοιχα, τα οποία περιέχουν ρυθμίσεις για την απασχόληση, κατά την έκτη ημέρα σε επιχειρήσεις ή εκμεταλλεύσεις συνεχούς λειτουργίας που εφαρμόζουν σύστημα πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας (άρθρο 25) και ρυθμίσεις για την απασχόληση την έκτη ημέρα σε επιχειρήσεις ή εκμεταλλεύσεις που δεν είναι συνεχούς λειτουργίας που εφαρμόζουν σύστημα πενθήμερης εβδομαδιαίας εργασίας (άρθρο 26) και ορίζονται ειδικότερα τα ζητήματα αμοιβής και ωρών εργασίας, κατά την ημέρα αυτή.

Με το άρθρο 27 γίνεται προσθήκη στην παρ. 1 του άρθρου 200 του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου, σε σχέση με τη δυνατότητα απασχόλησης εργαζομένων κατά την ημέρα της Κυριακής και κατά τις ημέρες της αργίας.  Επισημαίνεται ότι προστίθεται η βιομηχανία τροφίμων και η επιχειρήσεις καλλιέργειας θερμοκηπίων με Παρασκευή και συσκευασία προϊόντων θερμοκηπίου.

Με το άρθρο 28 τροποποιείται η παρ. 6 του άρθρου 192 του ΚΑΕΔ, περί διευθέτησης του χρόνου εργασίας. Συγκεκριμένα, καταργείται η υποβολή αιτήματος του εργαζομένου για υπαγωγή σε σύστημα διευθέτησης και προβλέπεται απλώς έγγραφη συμφωνία μεταξύ εργοδότη και εργαζόμενου. 

Στα άρθρα 29, 30, 31 και 32 περιέχονται ρυθμίσεις σχετικά με την καταβολή ειδικού εποχιακού βοηθήματος, καθορισμός όρων & προϋποθέσεων  άσκησης καθηκόντων ιατρού εργασίας – προστασία δικαιώματος στην εργασία και προστασία εργαζομένων σε περιπτώσεις φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών και εκτάκτων καιρικών φαινομένων.

Στο άρθρο 33 περιλαμβάνονται οι προβλέψεις  περί «ξεπαγώματος» των τριετιών από την 1^η.1.2024

Επιμέλεια : Τάσος Ταρπινίδης - Θάλεια Κανταρά