Η κατ’ εξαίρεση απασχόληση κατά την έκτη ημέρα της εβδομάδας

Τάσος Ταρπινίδης, Δικηγόρος

Η λειτουργία μιας επιχείρησης επί έξι (6) ή επτά (7) ημέρες την εβδομάδα δεν παρέχει αυτομάτως στον εργοδότη το δικαίωμα να απασχολεί, κατά την 6η ημέρα, μισθωτούς που εργάζονται με καθεστώς πενθήμερης εργασίας. Το δικαίωμα αυτό προέβλεψε, κατ’ εξαίρεση, ο Ν. 5053/2023 για δύο και μόνον κατηγορίες επιχειρήσεων, με τις διατάξεις των άρθρων 25 και 26 του νόμου, οι οποίες ακολούθως κωδικοποιήθηκαν, αντιστοίχως, στα άρθρα 192 και 191 του Κώδικα Εργατικού Δικαίου (ΠΔ 62/2025).

Συγκεκριμένα, το άρθρο 192 ΚΕΔ αφορά τις επιχειρήσεις συνεχούς λειτουργίας και παρόλο που η διάταξη δεν αναφέρεται ρητά σε λειτουργία κατά την Κυριακή, από την Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης του Ν. 5053/2023 προκύπτει ότι ο νομοθέτης επεδίωξε να περιλάβει στο πεδίο της ρύθμισης αποκλειστικά τις επιχειρήσεις που λειτουργούν αδιαλείπτως και τις επτά (7) ημέρες της εβδομάδας. Την ίδια ερμηνεία υιοθετεί και η Επιθεώρηση Εργασίας (βλ. έγγραφο 607316/5.11.2024) και ως εκ τούτου, αν η επιχείρηση δεν λειτουργεί πραγματικά σε ημέρα Κυριακής, μόνη η υπαγωγή του κλάδου στις εξαιρέσεις από την κυριακάτικη αργία δεν αρκεί για την εφαρμογή του εν λόγω άρθρου.

Στο άρθρο 191 ΚΕΔ υπάγονται οι επιχειρήσεις ή εκμεταλλεύσεις που δεν είναι από τη φύση τους συνεχούς λειτουργίας, μπορούν όμως, να λειτουργούν καθ’ όλο το 24ωρο από Δευτέρα έως και Σάββατο. Ωστόσο, για τη συγκεκριμένη κατηγορία, απαραίτητη προϋπόθεση για την απασχόληση του προσωπικού επί 6 ημέρες την εβδομάδα, είναι να συντρέχει «απρόβλεπτα ιδιαίτερα αυξημένος φόρτος εργασίας». Συνεπώς, εν προκειμένω ο εργοδότης πρέπει να μπορεί να τεκμηριώσει τόσο την έκταση της αύξησης όσο και τον απρόβλεπτο χαρακτήρα της. Έτσι, μία συνήθης εποχική αύξηση των παραγγελιών, όσο σημαντική και αν είναι, δεν αρκεί.

Πριν από την εφαρμογή του μέτρου, ο εργοδότης υποχρεούται να δηλώσει υπευθύνως στο ΠΣ ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ την κατηγορία, στην οποία υπάγεται.

Επιπλέον, στην περίπτωση του άρθρου 191 οφείλει κάθε φορά που κάνει χρήση της διάταξης, να γνωστοποιεί στην Επιθεώρηση Εργασίας, μέσω του ίδιου συστήματος και πριν από την ανάληψη υπηρεσίας, τον αυξημένο φόρτο για τη συγκεκριμένη περίοδο. Κατά κανόνα, προαναγγέλλεται και το ωράριο της έκτης ημέρας. Οι επιχειρήσεις που εφαρμόζουν την ψηφιακή κάρτα και έχουν επιλέξει το απολογιστικό σύστημα μπορούν να το καταχωρίσουν έως τη λήξη του επόμενου ημερολογιακού μήνα, ωστόσο, η προθεσμία αυτή δεν μεταθέτει τον χρόνο γνωστοποίησης του αυξημένου φόρτου (βλ. ΥΑ 32689/12.12.2025, ΦΕΚ Β΄ 6745).

Ως προς το αν ο εργαζόμενος υποχρεούται να παράσχει την πρόσθετη εργασία, στην προκειμένη περίπτωση εφαρμόζεται το άρθρο 659 ΑΚ (άρθρο 12 ΚΕΔ) και συγκεκριμένα, ο μισθωτός οφείλει να ανταποκριθεί στη σχετική εντολή μόνον, εφόσον είναι σε θέση να εργαστεί και η άρνησή του, υπό τις συγκεκριμένες περιστάσεις, θα αντέβαινε στην καλή πίστη.

Περαιτέρω, αμφότερες οι ως άνω διατάξεις ορίζουν ότι η απασχόληση, κατά την έκτη ημέρα, δεν μπορεί να υπερβαίνει τις οκτώ (8) ώρες, με ρητή απαγόρευση τόσο της υπερεργασίας όσο και της υπερωρίας. Επιπλέον, ο χρόνος αυτός συνυπολογίζεται για την τήρηση του ανώτατου ορίου των 48 ωρών εβδομαδιαίας εργασίας κατά μέσο όρο, συμπεριλαμβανομένων των υπερωριών, σε περίοδο αναφοράς τεσσάρων (4) μηνών. Επίσης, ο εργοδότης οφείλει σε κάθε περίπτωση να εξασφαλίζει την ελάχιστη ημερήσια ανάπαυση των έντεκα συνεχών ωρών και την εβδομαδιαία ανάπαυση (άρθρα 171, 173 και 174 ΚΕΔ).

Τέλος, αναφορικά με την αμοιβή που δικαιούται ο μισθωτός για την απασχόλησή του, κατά την 6ηημέρα της εβδομάδας, εφόσον η απασχόληση είναι νόμιμη, δικαιούται το καταβαλλόμενο ημερομίσθιο προσαυξημένο κατά 40%.